"...Jeśli sądzisz, że chciałbyś być poszukiwaczem, ale nie jesteś pewien czy żona będzie z tego zadowolona, albo wątpisz czy mógłbyś spędzać tyle czasu poza swoją regularną pracą lub obawiasz się, że jako kobieta stracisz część swojej kobiecości, to w rzeczywistości wybór już został dokonany. Poszukiwanie skarbów jest bowiem nie tyle zawodem, co stylem życia..." - Howard Jennings

W tym artykule postaram się w przystępny sposób pomóc w datowaniu naparstków. Przygotowując się do napisania tego tekstu uznałem, że najlepszym sposobem będzie zaprezentowanie zdjęć naparstków wraz z datowaniem i krótkim opisem. Przy datowaniu naparstków należy zwrócić uwagę na materiał, z którego obiekt jest wykonany oraz sposób produkcji.
Naparstki typowo średniowieczne są dość łatwe w identyfikacji ze względu na półokrągły kształt oraz
bardzo nieregularnie wykonane otwory zapobiegające zsuwaniu się igły. Oczywiście w tym samym okresie występowały naparstki w kształcie, jakie znamy dzisiaj, ale umiejscowienie ich w konkretnych ramach czasowych jest nie lada problemem, więc żeby nie wprowadzać niepotrzebnego chaosu zaprezentuję tylko jeden przykład takiego naparstka w wersji otwartej (zdjęcie poniżej)

Dopiero w XVII wieku większość produkowanych naparstków uzyskała kształt, który przetrwał do dzisiaj.
Żeby prawidłowo ocenić wiek danego artefaktu należy zwrócić uwagę na technikę wykonania m.in: ręczne wykonanie otworów, grubość naparstka oraz ewentualne ornamenty.
Tak wykonane naparstki przetrwały do okresu "rewolucji przemysłowej", kiedy zaprzestano produkcji naparstków w manufakturach a zaczęto je produkować na skalę przemysłową w licznie powstających fabrykach. Naparstki pochodzące z tego okresu są wykonane w sposób mocno uproszczony bez przywiązywania większej wagi do szczegółów wykonania, co widać na ilustracji obok : Na zdjęciu obok przykład naparstka XVII wiecznego, gdzie otwory zostały wykonane przy pomocy wiertła oraz zdjęcie powyżej naparstka nawiązującego w formie do średniowiecznych, ale posiadającego już cechy późniejszych naparstków.

Z okresu XVIII-XIX wieku pochodzi większość znalezisk naparstków ze względu na masowość produkcji. Są one w zbliżonym do siebie kształcie, ale ze względu na mnogość wytwórców mogą się róznić szczegółami oraz jakością wykonania. W połowie XIX wieku zaczęto produkować luksusowe naparstki wykonane ze srebra oraz bogato zdobione np. złoceniem lub pięknym grawerunkiem w metalu. W czasach nam najbliższych, czyli w XX wieku naparstki zaczęto produkować z innych materiałów niż brąz a więc np. z aluminium. Czasem naparstki były wykorzystywane w celach reklamowych lub propagandowych, czego świetnym przykładem jest niżej zaprezentowany naparstek z okresu I Wojny Światowej.

Mam nadzieję, że ten artykuł spowoduje, iż wiele ciekawych naparstków zostanie wyjętych z przysłowiowego "pudła ze złomem" i zostaną docenione jako niepozorny przedmiot z długą i interesującą przeszłością. Ci, którzy chcieliby zacząć kolekcjonowanie naparstków ucieszą się pewnie informacją, że większość z nich można nabyć na aukcjach internetowych za stosunkowo niewielkie kwoty: 10-50zł.

Jakub Kowalski aka kuba_gd